WIZA, PRZEPISY WJAZDOWE. Obywatele polscy udający
się do Chin muszą mieć ważną wizę pobytową lub tranzytową (osoby
oczekujące na międzynarodowe połączenia lotnicze, których pobyt
na lotnisku nie jest dłuższy niż 24 godziny, mogą opuścić lotnisko
na podstawie krótkotrwałego zezwolenia uzyskiwanego bezpośrednio
podczas odprawy paszportowej). Wyjazd z terytorium Chin kontynentalnych
do Specjalnej Strefy Administracyjnej Hongkongu i/lub Makao traktowany
jest jak opuszczenie granic ChRL i automatycznie anuluje ważność
posiadanej wizy jednokrotnej. Planując podróż do tych miejsc, należy
pamiętać, aby w chińskich urzędach konsularnych złożyć wniosek o
wydanie wizy dwu lub wielokrotnej. Wizę na wjazd do Chin kontynentalnych
z Hongkongu lub z Makao można uzyskać w działających tam biurach
łącznikowych centralnych władz ChRL, a także za pośrednictwem agencji
turystycznej China Travel Service. Jedynie w wyjątkowych sytuacjach
wizę można uzyskać na lotnisku. Pobyt na terytorium ChRL bez ważnej
wizy (czas pobytu wykracza poza termin ważności wizy) karany jest
grzywną w wysokości do 1000 USD. Odpowiedzialne za sprawy wizowe
biuro bezpieczeństwa publicznego upoważnione jest do naliczania
grzywny w wysokości ok. 60 USD za każdy dzień pobytu bez ważnej
wizy. Paszport natomiast powinien być ważny co najmniej 6 miesięcy
po wygaśnięciu terminu ważności chińskiej wizy. Od turystów indywidualnych
chińskie urzędy konsularne mogą wymagać okazania biletu powrotnego.
Nie ma obowiązku posiadania określonej kwoty pieniędzy na dzień
pobytu. Aby otrzymać wizę z prawem do pracy (tzw. wizę Z), instytucja
zatrudniająca powinna wystąpić do władz miejscowych o wydanie stosownego
zezwolenia. Po uzyskaniu wizy z prawem do pracy cudzoziemiec musi
wystąpić do biura bezpieczeństwa publicznego o wydanie zezwolenia
na pobyt (residence permit) - jest to rodzaj karty pobytu, która
jednak nie zwalnia z obowiązku posiadania ważnej wizy pobytowej.
Podobna procedura obowiązuje osoby pragnące studiować w ChRL: na
podstawie zaświadczenia z uczelni cudzoziemcy mogą ubiegać się o
wizę w celu podjęcia nauki (tzw. wiza X), a po przyjeździe do Chin
muszą starać się o zezwolenie na pobyt. W większości przypadków
formalnościami związanymi z długoterminowym pobytem cudzoziemca
w Chinach zajmuje się instytucja przyjmująca. Od roku 2004 możliwe
jest uzyskanie zezwolenia na pobyt na okres do 10 lat. Przedłużenia
ważności wizy można dokonać jedynie w dużych miastach w biurach
bezpieczeństwa publicznego (w wydziałach kontroli ruchu osobowego
cudzoziemców). Procedura przedłużania ważności wizy trwa zwykle
5 dni roboczych, co należy uwzględnić w planach podróży. Poza międzynarodowymi
portami lotniczymi i kolejowymi przejściami na granicy z Kazachstanem,
Mongolią, Federacją Rosyjską, KRLD oraz na południu z Wietnamem
dla cudzoziemców dostępne są nieliczne drogowe punkty graniczne.
Sytuacja przedstawia się podobnie na granicy z Pakistanem, Kirgizją,
Wietnamem, Laosem. Punkty graniczne między Nepalem i Tybetem czynne
są tylko okresowo. Cudzoziemcom nie zezwala się na wjazd własnymi
pojazdami na terytorium Chin. Wyjątek mogą stanowić międzynarodowe
rajdy, ekspedycje itp., jednak imprezy takie muszą być zorganizowane
przez wyspecjalizowaną chińską agencję turystyczną, która opracowuje
trasę, uzyskuje stosowne zezwolenia od władz i deleguje swoich oficerów
łącznikowych towarzyszących cudzoziemcom na trasie przejazdu.
Praca w Chinach. W ostatnich latach popularne stały
się przyjazdy cudzoziemców, którzy chcą pracować w Chinach. Oprócz
zatrudnionych w filiach międzynarodowych korporacji działających
na tutejszym rynku wielu, głównie młodych, ludzi przyjeżdża na kontrakty
w charakterze lektorów języków obcych. Przyjazdy tego typu organizowane
są najczęściej w odpowiedzi na ogłoszenia w prasie lub internecie.
Należy jednak pamiętać, że podjęcie pracy w Chinach możliwe jest
jedynie po uzyskaniu odpowiedniej wizy ("Z"). Niedopełnienie
tego obowiązku - o czym przyszli pracodawcy, często celowo, nie
informują - grozi poważnymi konsekwencjami, łącznie z wydaleniem
z terytorium ChRL. Decydując się więc na podpisanie kontraktu z
miejscową szkołą językową, obowiązkowo trzeba się upewnić, że praca
wykonywana będzie legalnie, po uzyskaniu wizy "Z". Ważne
jest również uprzednie dokładne uzgodnienie warunków lokalowych,
długości przysługującego urlopu oraz wymiaru godzin nauczania.
PRZEPISY CELNE. Wwożąc do Chin środki płatnicze
w kwocie przekraczającej równowartość 5000 USD, cudzoziemcy obowiązani
są do złożenia stosownej deklaracji celnej, na której podstawie
przy wyjeździe przeprowadzana jest kontrola i odprawa wywożonych
dewiz. Jeżeli przy wyjeździe posiadane środki płatnicze nie przekraczają
zgłoszonej w deklaracji kwoty lub są mniejsze niż równowartość 5000
USD, na ich wywóz nie jest wymagane dodatkowe zezwolenie. Aby wywieźć
nie zadeklarowane przy wjeździe dewizy o równowartości od 5000 do
10 000 USD, cudzoziemiec zobligowany jest posiadać pisemne zezwolenie
banku, o które może wystąpić, przedstawiając dokument podróży (paszport)
oraz dokumentację pochodzenia środków płatniczych. Jeśli wywożone
środki płatnicze przekraczają równowartość 10 000 USD, oprócz zezwolenia
banku wymagana jest także zgoda biura kontroli dewizowej. W deklaracji
celnej wjazdowej cudzoziemiec ma obowiązek podać wszystkie wartościowe
przedmioty, które ma przy sobie (np. kamerę wideo, aparat fotograficzny,
odbiornik radiowy, cenną biżuterię). Rzadko zdarza się, aby służby
celne kontrolowały te deklaracje na lotniskach, natomiast często
czynią to na granicy lądowej. Nie wolno wwozić narkotyków, broni,
amunicji i materiałów wybuchowych, waluty chińskiej, publikacji
uznawanych przez prawo chińskie za szkodliwe (w tym pornografii
i wydawnictw krytykujących władze i ustrój ChRL oraz materiałów
propagujących działanie zakazanych w Chinach sekt, np. Falungong).
Zabroniony jest także przywóz do Chin przetworów mięsnych, mlecznych,
nasion, żywych roślin itp. Z Chin wolno wywozić jedynie ograniczoną
ilość alkoholu (zwykle jest to 1 litr), która nie powinna znajdować
się w bagażu podręcznym. Nierespektowanie tych przepisów karane
jest konfiskatą rzeczy przy przekraczaniu granicy. Bez certyfikatu
zakupu nie wolno wywozić dzieł sztuki, rzadkich wydawnictw, wyrobów
z kamieni szlachetnych oraz samych kamieni szlachetnych. Wywóz zakupionych
w Chinach dóbr powszechnego użytku, w tym sprzętu elektronicznego,
jest traktowany bardzo liberalnie. Nie są poza tym znane żadne restrykcje
celne, które odbiegałyby od powszechnie przyjętych norm międzynarodowych.
PRZEPISY PRAWNE. Za popełnione przestępstwa cudzoziemcom
grożą kary określone w przepisach prawa miejscowego. Posiadanie
narkotyków jest surowo karane, do kary śmierci włącznie. Dopuszczenie
się przez obcokrajowców drobniejszych wykroczeń skutkuje zwykle
natychmiastowym wydaleniem z Chin. Prostytucja jest zakazana, cudzoziemcom
za korzystanie z tego rodzaju usług grożą wysokie grzywny oraz kara
pozbawienia wolności do 10 dni.
MELDUNEK. W Chinach istnieje obowiązek meldunkowy
dla cudzoziemców. Pobyt prywatny wymaga rejestracji na najbliższym
posterunku policji w ciągu 24 godzin od chwili przekroczenia granicy.
Rejestracji osób zamieszkujących w hotelach dokonuje tamtejsza administracja.
Wynajmując mieszkanie, cudzoziemcy obowiązani są w ciągu 14 dni
od wprowadzenia się, przy pomocy właściciela lokum, zameldować się
również na najbliższym posterunku policji.
UBEZPIECZENIE. W Chinach nie ma obowiązku posiadania ubezpieczenia
zdrowotnego lub NW. W przypadku przelotów samolotem na trasach krajowych
można wykupić na lotnisku dobrowolne ubezpieczenie w cenie 20 juanów
(CNY). Polisy zagranicznych firm ubezpieczeniowych nie są automatycznie
uznawane. Cudzoziemiec płaci za wszystkie usługi medyczne gotówką.
Zwrotu kosztów leczenia można dochodzić po powrocie do kraju, przedstawiając
firmie ubezpieczeniowej rachunki, które w miarę możliwości powinny
być wystawione w języku angielskim. Niektóre z firm ubezpieczeniowych
wymagają poświadczenia rachunków przez właściwy terytorialnie urząd
konsularny RP.
SZCZEPIENIA, SŁUŻBA ZDROWIA. Ważna książeczka szczepień
jest wymagana, jeśli turyści przybywają z kraju lub regionu umieszczonego
na liście zagrożeń epidemiologicznych WHO. Przed przekroczeniem
granicy cudzoziemiec wypełnia deklarację zdrowotną. Nie wpuszcza
się do Chin nosicieli wirusa HIV, zakaźnie chorych na gruźlicę,
trąd, tyfus i cholerę, osób zarażonych wenerycznie, a także chorych
psychicznie. Od czasu epidemii SARS, tj. od kwietnia 2003 r., podróżni
są obowiązani do zgłaszania chińskim służbom sanitarnoepidemiologicznym
takich objawów, jak wysoka gorączka, kaszel, symptomy przeziębienia.
Wszystkim podróżnym przybywającym do Chin mierzona jest za pomocą
elektronicznych skanerów temperatura ciała. W Chinach nadal notuje
się zwiększoną liczbę zachorowań na żółtaczkę pokarmową typu A -
zalecane jest szczepienie profilaktyczne. Turyści często uskarżają
się na biegunki i zatrucia pokarmowe - przyczyną takich dolegliwości
jest najczęściej żywienie się w przygodnych zakładach gastronomicznych
o wątpliwych warunkach sanitarnych. Aby uniknąć takich kłopotów,
produkty spożywcze, a zwłaszcza owoce, należy dokładnie myć przed
spożyciem. Odradza się picie nie przegotowanej wody z kranu. W południowej
części Chin, na południe od 25 równoleżnika, występuje zagrożenie
amebą, malarią, gorączką tropikalną. W regionach wiejskich Chin
południowych występuje zagrożenie wirusowym zapaleniem opon mózgowych,
które jest roznoszone przez komary. W Tybecie i w innych regionach
wysokogórskich nie należy pić nie przefiltrowanej wody. Opieka medyczna
- poza rejonami głębokiego interioru (Tybet, Xinjiang, Gansu, Qinghai,
Mongolia Wewnętrzna, część Sichuanu, Guizhou i Yunnanu) - nie stanowi
problemu. W wielkich miastach działają szpitale wszystkich specjalności,
wyposażone w najnowocześniejszą aparaturę medyczną. Opłata za wizytę
u lekarza wynosi od 20 do 100 USD. Cena za dobę pobytu cudzoziemca
w szpitalu wynosi od 60 do 200 USD i nie obejmuje kosztów usług
medycznych, badań ani leków, za które płaci się dodatkowo. Koszty
operacji wynoszą od kilkuset do kilkudziesięciu tysięcy dolarów
amerykańskich. W największych miastach Chin, w zagranicznych klinikach
poziom świadczonych usług medycznych i stomatologicznych stoi na
światowym poziomie, są one jednak bardzo drogie (wizyta lekarska
od 90 USD wzwyż). Przed wyjazdem do Chin należy zaopatrzyć się w
podstawowe leki, gdyż w Kraju Środka popularne jest leczenie specyfikami
medycyny chińskiej, które nie mają odpowiedników w polskiej farmakologii.
Osoby z problemami układu krążenia powinny unikać podróży do rejonów
wysokogórskich (Tybet, Sichuan, Yunnan, Qinghai, Gansu, Xinjiang).
Nie wolno zapominać o zagrożeniu wirusem ptasiej grypy. Aby nie
narażać się na ryzyko infekcji, należy zrezygnować z podróżowania
po prowincjach, w których wykryto ogniska choroby (np. Tybet, Qinghai,
Xinjiang, Mongolia Wewnętrzna), i dokładnie śledzić sytuację epidemiologiczną.
Wskazane jest wykupienie indywidualnego pakietu ubezpieczeniowego,
szczególnie od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia.
INFORMACJE DLA KIEROWCÓW. Obcokrajowiec nie może
wjechać na terytorium Chin własnym samochodem. Może jednak wynająć
lub kupić auto, jeśli zda egzamin i uzyska chińskie prawo jazdy.
Dokument ten może być wydany przez policję na podstawie polskiego
prawa jazdy jedynie obywatelowi polskiemu mającemu zezwolenie na
pobyt na terenie ChRL (residence permit) na okres nie krótszy niż
jeden rok. Ważność chińskiego prawa jazdy jest wznawiana - w zależności
od wieku kierowcy - co 2 i 4 lata lub po roku, po przeprowadzeniu
badań lekarskich. Międzynarodowe prawo jazdy nie jest honorowane.
Prowadząc samochód w Chinach, należy pamiętać, że chińskie prawo
drogowe traktuje pieszych oraz rowerzystów w sposób bardzo uprzywilejowany.
Oznacza to, że najmniejsza nawet kolizja może spowodować niezwykle
wysokie koszty odszkodowania oraz ciągnące się często miesiącami
sprawy sądowe. Niezależnie od tego, przechodząc przez jezdnię, należy
zachować szczególną ostrożność. Miejscowi kierowcy nie respektują
pierwszeństwa pieszych, nawet na pasach i zielonym świetle.
PODRÓŻOWANIE PO KRAJU. Niemal całe terytorium ChRL
jest dostępne dla cudzoziemców, z wyjątkiem oznakowanych stref wojskowych,
stref przygranicznych oraz innych obszarów, do których wstęp jest
ograniczony. Odstępstwem od tej reguły są regiony, gdzie przyjmuje
się wyłącznie zorganizowane grupy turystyczne (np. Tybet, północnozachodni
Xinjiang, niektóre parki narodowe). Planując wyjazd do Tybetu, należy
wcześniej uzyskać zezwolenie na podróż. Można je otrzymać, wykupując
świadczenia turystyczne w uprawnionym miejscowym biurze podróży
(pakiet usług zawiera zwykle dojazd do Tybetu i transport na miejscu,
noclegi, organizację wycieczek itp.). Turyści podróżujący po Chinach
muszą liczyć się z koniecznymi opłatami - obowiązkowe ubezpieczenie
za jazdę autobusami dalekobieżnymi lub opłaty turystyczne związane
z przebywaniem w miejscach atrakcyjnych pod względem kulturowym,
historycznym lub przyrodniczym. Najbezpieczniejszym i dość tanim
środkiem transportu jest kolej. Miejscowe linie lotnicze szybko
się modernizują i obecnie oferują przyzwoity poziom usług. Jakość
usług i stan techniczny transportu samochodowego w Chinach są bardzo
zróżnicowane - od nowych, luksusowych autokarów z wszelkimi wygodami
oraz profesjonalną obsługą do zrujnowanych, starych autobusów, których
stan techniczny może budzić poważne zastrzeżenia, a podróżowanie
nimi, szczególnie po górskich drogach południowych Chin, może być
ryzykowne.
BEZPIECZEŃSTWO. Mimo że z roku na rok wzrasta
przestępczość, Chiny pozostają krajem stosunkowo bezpiecznym. Najczęściej
dochodzi do kradzieży kieszonkowych w miejscach uczęszczanych przez
turystów, sklepach, parkach, na bazarach, w środkach komunikacji
miejskiej, a także w autobusach dalekobieżnych. Odnotowywane są
pojedyncze przypadki rabunków w pociągach, zdarzają się także wymuszenia
pieniędzy w wątpliwej jakości lokalach rozrywkowych, punktach masażu
itp. oraz napady na turystów zagranicznych przebywających w odludnych
miejscach (np. biwakujących na dziko).
RELIGIA, OBYCZAJE. W Chinach nie spotyka się szczególnych
restrykcji związanych ze zwiedzaniem przez turystów miejsc kultu.
W klasztorach buddyjskich, świątyniach taoistycznych i meczetach
islamskich należy zachowywać się z szacunkiem należnym miejscom
religijnym i respektować obowiązujące tam zalecenia, np. nie fotografować
wnętrz zwiedzanych obiektów.
KUCHNIA CHIŃSKA. Kuchnia chińska jest niezwykle
urozmaicona i znaleźć w niej można potrawy zupełnie odmienne od
proponowanych przez kuchnię europejską. Smaki i kulinarne upodobania
Chińczyków są zróżnicowane w zależności od prowincji. W dużym uproszczeniu
można stwierdzić, że potrawy południa Chin są lżejsze i mniej zawiesiste
od północnych, obfitujących w dania słodkie i oleiste.
Warto również wspomnieć o słynącej z ogromnej ilości ostrych przypraw
kuchni syczuańskiej, do której podniebienia cudzoziemców najczęściej
nie są przyzwyczajone. Ceny posiłków nie są wygórowane - w restauracji
średniej klasy przeciętna cena dania wynosi 10-25 CNY. W miastach
od wielu lat funkcjonują sieci europejskich barów szybkiej obsługi,
a także restauracje serwujące potrawy kuchni z różnych stron świata.
ŚWIĘTA. Świętami państwowymi są: 1 października
(Święto Narodowe), 1 maja (Święto Pracy) oraz Chiński Nowy Rok -
tzw. Święto Wiosny (święto ruchome, zależne od kalendarza księżycowego,
zwykle przypada na koniec stycznia lub początek lutego). Ustawowo
wolne są z tej okazji 3 dni, lecz w zależności od układu dni w kalendarzu
w danym roku Chińczycy mają w związku z Nowym Rokiem co najmniej
tydzień wolny od pracy. Nie pracują wówczas urzędy, ale czynne są
sklepy, a w dużych miastach domy towarowe otwarte są nawet dłużej
niż w dni powszednie. W okresie świąt następuje gigantyczny wzrost
krajowego ruchu turystycznego. Miliony chińskich podróżnych odwiedzają
turystycznie atrakcyjne miejsca. Ceny biletów i usług są wówczas
najwyższe, mogą również występować trudności z rezerwacją hoteli
i zakupem biletów komunikacyjnych.
PRZYDATNE INFORMACJE:
- Wymiany dewiz można dokonać w filiach banków państwowych na lotniskach,
dworcach, w hotelach i bankach. Stanowczo przestrzega się przed
korzystaniem z przypadkowych usług wymiany pieniędzy (proceder prawnie
zabroniony, ponadto zdarzają się oszustwa: istnieje duże ryzyko
otrzymania fałszywych banknotów chińskich). Nie wszystkie rodzaje
kart płatniczych, którymi posługują się polscy turyści, są akceptowane
przez miejscowe terminale i bankomaty; najmniej problemów przysparza
wypukła karta VISA, zdarzają się trudności w posługiwaniu się kartami
płaskimi, np. Maestro, Visa Electron. Większość bankomatów przyjmuje
jedynie karty wydane przez chińskie banki. Udając się w odległe
rejony Chin, lepiej upewnić się (np. przy zamawianiu hotelu), czy
można posłużyć się tam konkretną kartą płatniczą, lub zawczasu zaopatrzyć
się w gotówkę. Karty płatnicze są przyjmowane zwykle tylko w hotelach
co najmniej średniej klasy oraz w większych sklepach i supermarketach
w dużych miastach. Ostatnio zdarza się, że na południu Chin (Kanton,
Shenzhen) bankomaty wypłacają fałszywe banknoty - o czym należy
natychmiast powiadomić miejscową policję.
- W obiegu znajdują się banknoty o nominałach: 100, 50, 20, 10,
5, 2, 1 CNY; 5, 2, 1 jiao; 1, 2, 5 fenów.
- Cudzoziemiec musi mieć przy sobie paszport z ważną chińską wizą;
jest on niezbędny m.in. przy meldowaniu się w miejscu czasowego
pobytu (hotele, pensjonaty), przy zakupie biletów na wszystkie rodzaje
środków komunikacji, a czasami przy wejściu na lotnisko i wymianie
pieniędzy w banku.
- Z języków obcych najbardziej rozpowszechniony jest angielski.
Bez problemu można się w nim porozumieć w hotelach i biurach podróży.
W dużych ośrodkach miejskich komunikacja również nie będzie utrudniona
- szczególnie z młodzieżą. Na prowincji należy się liczyć z trudnościami.
- Nie wszystkie hotele w Chinach mają zezwolenie na zakwaterowanie
cudzoziemców. Najtańsze hotele, gościńce i noclegownie są zazwyczaj
otwarte tylko dla Chińczyków i odmawiają przyjęcia obcokrajowców.
- Urzędy i przedsiębiorstwa pracują w Chinach od poniedziałku do
piątku zwykle od 8.00 do 17.00, z przerwą na obiad. Nie dotyczy
to sklepów i firm usługowych, które pracują w każdy dzień tygodnia.
Sklepy rzadko są zamykane przed godziną 20.00.
